Hazine ve Maliye Bakanlığı, yüksek faizle rekor miktarda borçlanırken, tahvil, bono ve sukuk gibi yatırım araçlarından vergi almayacak. Bu kararla, tasarruflarını TL mevduat veya para piyasası fonlarında değerlendirenler yüzde 17.5 oranında vergi öderken, Hazine'nin büyük ölçüde bankaların kontrol ettiği borcu sayesinde ödeme gücü artanlardan yüzde 0 stopaj alınacak. Daha fazla borçlanmanın sonucu olarak rekor kıran faiz giderleri ise vatandaşların ödediği vergilerle finanse edilecek.
PROFESÖRDEN ÇARPICI UYARI
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz, alınan kararın vergide adalet ilkesine aykırı olduğunu vurguladı. Resmi Gazete'de yayınlanan kararla, devlet tahvili, Hazine bonosu ve sukuk gelirlerinde yüzde 0 stopaj uygulamasının 30 Haziran 2026'ya kadar uzatıldığını belirten Yılmaz, "Hazine bu enstrüman sahiplerine faiz, kira gibi ödemeler yapıyor, enstrüman sahiplerinin ödeme gücü artıyor ama Gelir Vergisi ödenmiyor. Dolayısıyla vergide adalete aykırı bir durum ortaya çıkıyor" dedi.
2 TRİLYONLUK KAYNAK TRANSFERİ
Yılmaz, Hazine'nin kendi borcunu cazip hale getirmeye çalıştığını ifade ederek, "Aynı getiri türünde farklı stopaj oranları, mükelleflerin vergi ödeme isteklerini azaltıcı etki yapıyor. Ayrıca Hazine'ye borç veren kesime bütçeden önemli miktarda kaynak transfer ediliyor. Kasım ayı bütçe gerçekleşmelerinde görüldüğü gibi borç faizlerine ayrılan 2 trilyon TL'ye yakın ödenek bitti" açıklamasını yaptı. Bütçenin Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi gibi dolaylı vergilere dayanması ve Hazine'nin rekor miktardaki borçlanması, toplumdaki eşitsizlikleri derinleştiriyor.
BANKALARIN HAKİMİYETİ VE VATANDAŞIN PAYI
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 9.3 trilyon lirayı aşan iç borcunun yüzde 61.2'si bankalar tarafından finanse ediliyor. Borcun yüzde 32.9'u kamu bankalarının, yüzde 15.7'si özel bankaların, yüzde 8'i yabancı bankaların, yüzde 3.7'si katılım bankalarının, yüzde 1'i ise kalkınma ve yatırım bankalarının elinde bulunuyor. Hazine'nin iç borcunun yüzde 10.7'sini şirketler, yüzde 3.4'ünü ise vatandaşlar kontrol ediyor. Hazine'nin rekor borçlanması ve vergi avantajı uygulamasıyla, hane halkının devlet tahvili varlığı bu yıl yaklaşık 6.5 kat artış gösterdi.
