Yapay zeka teknolojisinin hızla gelişmesi, enerji tüketimindeki artışın yanı sıra dev veri merkezlerinin muazzam su kullanımıyla da ciddi endişelere yol açıyor. Bu merkezlerdeki aşırı ısınmayı kontrol altında tutmak amacıyla kullanılan su bazlı soğutma sistemleri, geleneksel yöntemlere kıyasla çok daha fazla su israfına neden oluyor.
VERİ MERKEZLERİNDE SU KULLANIMI PATLADI
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Veri Merkezi Mühendisi İbrahim Geylan, yapay zeka öncesi dönemde veri merkezlerinin daha düşük yoğunlukta olduğunu ve klasik soğutma sistemlerinin yeterli geldiğini belirtiyor. Ancak yapay zekanın getirdiği yüksek performanslı donanımlar, bu durumu tamamen değiştirdi. Geylan, yapay zeka sistemlerinde kullanılan HPC ve makine öğrenmesi donanımlarının rack başına 40 kW'tan başlayıp 150 kW ve üzerine çıktığını ifade ediyor.
ÇEVRESEL MALİYET ARTIYOR
Bu yoğun ısı üretimi, su bazlı soğutma sistemlerini zorunlu kılıyor. Veri merkezlerinde kullanılan su, sistemlerin korunması için titiz filtreleme ve arıtma işlemlerinden geçse de, buharlaşma yoluyla kayboluyor ve geri dönüşü zor bir döngü oluşturuyor. Bu yoğun su kullanımı, sadece su kaynaklarını değil, bölgenin iklimini de dolaylı olarak etkiliyor. İklim değişikliğiyle mücadele edilirken, yapay zeka sistemlerinin çevresel etkisinin daha geniş bir perspektiften değerlendirilmesi artık bir zorunluluk haline gelmiştir.
SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜMLER İÇİN ÇALIŞMALAR HIZLANDI
Sektörde bu endişelere yönelik çalışmalar hızlanıyor. Geylan, sürdürülebilir yapay zeka kavramının önemini vurguluyor. Veri merkezlerinde artık sadece enerji verimliliği değil, su kullanım verimliliği de öncelik kazanıyor. Ancak enerji tüketimini azaltma çabaları bazen su tüketimini artırabiliyor. Bu dengeyi sağlamak için deniz suyu kullanımı ve daldırma tipi soğutma sistemleri gibi yenilikçi çözümler geliştiriliyor. OECD'nin 2027 yılına yönelik tahminleri ise durumu daha da netleştiriyor: Yapay zeka veri merkezlerinin yıllık su tüketiminin 4.2 ila 6.6 milyar metreküp seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu rakam, Türkiye'nin yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 10'una denk geliyor. İstanbul'un yıllık 1.2 milyar metreküplük su tüketimi düşünüldüğünde, yapay zekanın su ihtiyacının İstanbul'un 4-5 katına ulaşması öngörülüyor.
