Yapay zeka sistemleri, yalnızca enerji tüketimiyle değil, aynı zamanda harcadıkları büyük su miktarıyla da dikkat çekiyor. Özellikle yapay zekaya özgü yüksek kapasiteli veri merkezlerinde, aşırı ısınmayı önlemek için su bazlı soğutma sistemleri tercih ediliyor. Bu durum, su tüketimini önemli ölçüde artırırken çevresel bir krize yol açma riski taşıyor.
SU TÜKETİMİ KRİTİK SEVİYELERE YAKLAŞTI
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Veri Merkezi Mühendisi İbrahim Geylan, yapay zeka öncesi veri merkezlerinin daha az yoğunlukta olduğunu ve klasik soğutma yöntemlerinin yeterli olduğunu belirtiyor. Ancak yapay zekanın devreye girmesiyle durum değişti. Yüksek performanslı bilgi işlem ve makine öğrenmesi donanımları, rack başına 40 kW'tan başlayarak 150 kW'a kadar çıkabiliyor. Bu yoğunluk, ciddi ısı problemlerini beraberinde getirerek evaporatif ve adyabatik soğutma sistemlerine yönlendiriyor. Ancak bu sistemler, yüksek miktarda temiz su tüketiyor.
İÇME SUYUNDAN DAHA SAF SU KULLANILIYOR
Veri merkezlerinde kullanılan su, sistemlerin zarar görmemesi için ciddi bir filtreleme ve arıtma sürecinden geçiyor. Geylan, bu suyun çoğu zaman içme suyundan daha saf hale geldiğini ifade ediyor. Ancak bu kadar saf su, soğutma sırasında buharlaşıyor ve tekrar kullanılamıyor. Su yok olmuyor, ama yerden atmosfere karışarak geri dönüşü zor bir sürece giriyor. Geylan, yoğun su kullanımının bulunduğu bölgenin iklimini de dolaylı olarak etkilediğini vurguluyor.
RAKAMLAR DURUMUN CİDDİYETİNİ GÖSTERİYOR
OECD verilerine göre, 2027 yılında yapay zeka veri merkezlerinin yıllık su tüketimi 4.2 ila 6.6 milyar metreküp seviyesine ulaşabilir. Bu, Türkiye'nin yıllık toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 10'una denk geliyor. İstanbul'un yıllık su tüketimi yaklaşık 1.2 milyar metreküp olduğunda, yapay zekanın tek başına İstanbul'un 4 ila 5 katı kadar su tükettiği sonucu ortaya çıkıyor. Bireysel kullanımda ise, tek bir yapay zeka sorgusu ortalama 0.3 - 0.4 ml, yani yaklaşık 5 damla suya karşılık geliyor. Özellikle görsel üretim gibi GPU yoğun işlemlerde bu miktar 5 ila 10 kat artabiliyor.
