ABD'nin tarifeler konusundaki adımları, geçen hafta küresel piyasalardaki oynaklığın temel nedenlerinden biri oldu. ABD'deki istihdam verilerinin beklentilerin altında kalmasının ardından ülke ekonomisinin zayıflayabileceği endişeleriyle haftaya temkinli başlayan piyasalar, Fed'in faiz indirimi olasılığının artması ve ABD'nin daha fazla ülkeyle tarife anlaşması yapabileceği beklentileriyle yükselişe geçti.
KÜRESEL PİYASALARDA GELİŞMELER
Gelecek hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verisi yatırımcıların yakından takip ettiği konular arasında yer alırken, dünya genelinde büyüme ve diğer önemli makroekonomik veriler de dikkatle izlenecek. Analistler, ABD enflasyon verilerinin Fed'in gelecekteki adımlarına ilişkin ipuçları verebileceğini belirtirken, temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,8 artması bekleniyor. Bu verinin tahminlerden farklılaşması durumunda varlık fiyatlarında oynaklığın artabileceği uyarısında bulunuldu. ABD'de geçen hafta yayımlanan Tüketici Beklentileri Anketi'ne göre, tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi temmuzda yüzde 3,1'e yükseldi.
ABD EKONOMİSİ VE FED KARARLARI
Para piyasalarında, Fed'in eylül toplantısında faizi 25 baz puan indireceği kesin olarak düşünülüyor. Analistler, bankanın yıl sonuna kadar bir faiz indirimi daha yapabileceği ihtimalinin ekimde yüzde 53, aralıkta ise yüzde 65 olarak fiyatlandığını bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü karşılıklılık esasına dayanan ve oranları değişen tarifelerin yürürlüğe girdiğini açıkladı. Trump ayrıca, Rusya'dan petrol alımına yanıt olarak Hindistan'a yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. İthal çip ve yarı iletkenlere yaklaşık yüzde 100 oranında gümrük vergisi getirileceği ancak ABD'de mal üreten şirketlerin bu vergilerden muaf tutulacağı açıklandı. Bu açıklama, yatırımcıların tedarik zinciri endişelerini azalttı. ABD Başkanı Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında planlanan görüşmenin yakın zamanda gerçekleşmesi bekleniyor. Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, iki liderin görüşmenin ilerleyen günlerde yapılması konusunda anlaştığını ve hazırlıklara başladıklarını belirtti. Rusya Devlet Başkanı Putin, BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile görüşmesinde, ABD'li mevkidaşıyla görüşmek için BAE'nin uygun bir yer olduğunu söyledi. Trump ayrıca, Fed Yönetim Kurulu üyeliğinden ayrılacak Adriana Kugler'in yerine Ekonomik Danışmanları Konseyi Başkanı Stephen Miran'ı aday gösterdi. Miran'ın 31 Ocak 2026'ya kadar görev yapacağı ve bu süreçte kalıcı bir aday aranacağı belirtildi. Bu atama, Fed'in daha 'güvercin' bir tutum sergileyeceği beklentilerini artırdı. Gelecek dönem Fed başkanlığı için birçok isim gündeme gelirken, mevcut Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller'ın adı sıkça geçiyor. Waller'ın faiz indirimini destekleyen açıklamaları, Fed'in para politikalarında gevşemeye gidebileceği beklentisini güçlendirdi. Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic, tarifelerin enflasyonist etkilerinin geçici olup olmadığı konusunda şüpheci olduğunu ve bu yıl için tek bir faiz indiriminin muhtemel olduğunu söyledi. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari ise ABD ekonomisindeki yavaşlama nedeniyle kısa vadede faiz indirimi olabileceğini ve yıl sonuna kadar iki faiz indirimi öngördüğünü belirtti. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, temmuz ayı istihdam raporunu 'endişe verici' olarak nitelendirdi. San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, iş gücü piyasasındaki zayıflamanın önüne geçmek için gelecek aylarda faiz oranlarını ayarlamaları gerekebileceğini ifade etti. St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem ise bankanın hem enflasyon hem de istihdam hedefleri açısından risklerle karşı karşıya olduğunu ve faiz indiriminin uygun olup olmadığına karar verilirken risklerin ciddiyetinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu gelişmelerin ardından ABD tahvil piyasalarında satıcılı seyir hakim oldu ve ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,29'da kapandı. Altının ons fiyatı yüzde 1 artışla 3 bin 398 dolara, gümüşün ons fiyatı yüzde 3,5 yükselişle 38,33 dolara yükselirken, Brent petrolü yüzde 5 değer kaybıyla 65,8 dolara geriledi. Dolar endeksi ise artan faiz indirimi ihtimalleriyle yüzde 1 azalışla 98,2 seviyesinden kapandı. New York borsası ise pozitif seyretti; S&P 500 yüzde 2,43, Nasdaq yüzde 3,73 ve Dow Jones yüzde 1,35 değer kazandı. Trump'ın Üst Yöneticisi Lip-Bu Tan'ı istifaya çağırmasının ardından düşüşe geçen Intel hisseleri, Tan'ın ABD yönetimiyle temas halinde olduklarını açıklamasıyla toparlanarak haftalık bazda yüzde 3,3 yükseldi. Bu hafta 100 milyar dolarlık yeni yatırım yapacağını ve 4 yıl içinde toplam 600 milyar dolar yatırım yapacağını açıklayan Apple'ın hisseleri yüzde 13,3 değer kazandı. ABD'nin dış ticaret açığı haziranda yüzde 16 azalışla 60,2 milyar dolara gerileyerek Eylül 2023'ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Ülkede tarım dışı iş gücü verimliliği ikinci çeyrekte yüzde 2,4 ile beklentilerin üzerinde arttı. Fed'in takip ettiği enflasyon göstergelerinden biri olan birim emek maliyeti de ikinci çeyrekte yüzde 1,6 ile piyasa beklentilerine paralel arttı. Gelecek hafta ABD'de enflasyon, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), haftalık işsizlik maaşı başvuruları, New York Fed sanayi endeksi, sanayi üretimi, perakende satışlar, kapasite kullanımı ve Michigan tüketici güven endeksi verileri takip edilecek. Avrupa borsaları pozitif seyretti ancak ABD'nin gümrük tarifeleri ve jeopolitik riskler bölge pay piyasalarını etkiledi. İsviçre'nin ABD ile tarife görüşmelerinde olumlu sonuç alamaması gelecek döneme yönelik riskleri artırdı. İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini 25 baz puan düşürerek yüzde 4'e çekti. BoE Başkanı Andrew Bailey, politika faiz patikasının aşağı yönlü olmaya devam ettiğini ancak enflasyonda geçici bir artış olabileceğini belirtti. AB Komisyonu sözcülerinden Anitta Hipper, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Gazze Şeridi'ni işgal etme kararıyla ilgili olarak Gazze'nin gelecekteki Filistin devletinin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini ifade etti. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ise AB'yi İsrail'e karşı hareket etmekte geç kalmakla suçlayarak ortaklık anlaşmasının askıya alınmasını istedi. Avro Bölgesi'nde temmuz ayı hizmet sektörü PMI 51 ile beklentilerin altında kaldı ancak bu durum resesyon endişelerini azaltabileceği belirtildi. Avro Bölgesi'nde haziran ayı perakende satışları beklentilerin üzerinde arttı. Almanya'da haziran ayı fabrika siparişleri ise beklentilerin altında kaldı. Gelecek hafta Avro Bölgesi ve İngiltere'de büyüme, Almanya'da enflasyon verileri takip edilecek. Asya borsaları alış ağırlıklı seyretti. ABD ile Japonya arasında anlaşma sağlanacağı beklentileri bölge pay piyasalarına yansıdı. Japonya Dışişleri Bakanlığı, Japonya ile ABD arasında yakın zamanda varılan anlaşmanın uygulanmasının önemini vurgulayan bir açıklama yaptı. Japonya Merkez Bankası (BoJ), Japonya ekonomisinin ılımlı bir şekilde toparlandığını ancak küresel ekonomilerin yeniden ılımlı bir büyüme patikasına dönmesiyle birlikte Japonya'nın büyüme hızının artmasının muhtemel olduğunu belirtti. BoJ'un mevcut 'bekle-gör' tutumundan çıkmasının yıl sonuna kadar mümkün olabileceği belirtildi. Japonya'da haziran ayı hanehalkı harcamaları beklentilerin altında arttı. Çin'in temmuz ayı ihracatı yüzde 7,2 artışla bir yılın en hızlı yükselişini kaydetti. Haftalık bazda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,11, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,43, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,90 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,50 değer kazandı. Gelecek hafta Japonya'da ÜFE, büyüme, sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı ve Çin'de perakende satış verileri açıklanacak. Yurt içinde BIST 100 endeksi yüzde 2,10 yükselişle 10.972,63 puandan kapandı. Gelecek hafta TCMB yılın üçüncü enflasyon raporunu açıklayacak ve ödemeler dengesi verileri takip edilecek. Ekonomistler, haziran ayı cari işlemler hesabının 1 milyar 546 milyon dolar açık verdiğini öngörüyor. TÜFE temmuzda aylık bazda yüzde 2,06, Yİ-ÜFE yüzde 1,73 arttı. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 33,52, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 24,19 oldu. Dolar/TL 40,6670'ten kapandı. Gelecek hafta yurt içinde sanayi üretimi, ödemeler dengesi, konut satışları, TCMB enflasyon raporu, TCMB piyasa katılımcıları anketi ve bütçe dengesi verileri takip edilecek.
