Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Norveç'in Tromso kentinde düzenlenen 'Arktik Sınırları 2026' Konferansı'nda yaptığı konuşmada, Arktik bölgesinin artan stratejik önemi ve bölgedeki jeopolitik gerilimlere dikkat çekerek acil eylem çağrısında bulundu.
Arktik'te Yükselen Gerilim ve Artan Sert Güç İhtiyacı
Kallas, Arktik bölgesinin 'yüksek gerilimli bir dönemden' geçtiğini vurgulayarak, bu bölgenin transatlantik güvenlik açısından kritik bir öneme sahip olduğunu belirtti. "Bu bölge daha fazla dikkat, daha fazla kaynak ve daha fazla sert güç gerektirecektir" diyen Kallas, AB'nin 2008'deki ilk Arktik stratejisinin iklim, balıkçılık ve araştırma gibi konulara odaklandığını ancak stratejinin kabulünden kısa süre sonra Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin Avrupa genelinde ve Arktik'te gerilimleri tırmandırdığını ifade etti. Moskova'nın Yüksek Kuzey'deki Sovyet dönemi askeri üslerini modernize ettiğini ve bölgenin Rus füzeleri için bir test alanına dönüştüğünü belirten Kallas, Avrupa'nın Rus askeri yığınağını dengelemek zorunda kaldığını sözlerine ekledi.
Grönland'ın Stratejik Rolü ve AB'nin Yaklaşımı
Dünyanın değiştiğini ve bunun en belirgin şekilde Arktik'te gözlemlendiğini söyleyen Kallas, ABD'nin düşünce yapısındaki değişimlerin ve transatlantik ilişkilerdeki dönüşümlerin de bu durumu yansıttığını belirtti. AB'nin ABD gibi Grönland'ın stratejik önemini kavradığını ve Grönland'ın AB için de büyük bir stratejik değer taşıdığını vurguladı. Grönland'ın yakınından geçen denizaltı kablo hatları, kritik ham madde kaynakları ve Rusya'dan fırlatılabilecek balistik füzeler için en kısa uçuş rotasının Yüksek Kuzey üzerinden geçmesi gibi faktörler, bölgenin önemini daha da artırıyor. Ancak Kallas, bölgenin yerli halklara ait olduğunu ve toprak bütünlüğüne inanıldığını da ekledi. AB'nin üye ülke Danimarka'nın yanında durduğunu ve Grönland'ın geleceğinin tamamen Grönland halkı ve Danimarka tarafından belirleneceğini belirtti.
Yeni AB Arktik Politikası: Güvenlik ve Ortaklıklar Vurgusu
Kallas, "Yaşadığımız çağı ve görmek istediğimiz dünyayı yansıtan yeni bir AB Arktik politikasının zamanı gelmiştir" diyerek, AB için de güvenli bir Arktik hedeflediklerini ifade etti. Bu hedefe ulaşmada Arktik ülkeleriyle güçlü ortaklıklar kurmanın hayati önem taşıdığını vurguladı. NATO'nun Avrupa güvenliğinin temel taşı olmaya devam ettiğini hatırlatan Kallas, NATO müttefiki AB üyesi ülkelerin, Arktik dahil olmak üzere AB'nin güvenlik kaygılarının NATO öncelikleriyle uyumlu hale getirilmesinde kritik bir rol oynadığını aktardı. Kallas, Arktik güvenliğinin yalnızca askeri bir perspektifle değerlendirilemeyeceğini, dirençli toplumların, öngörülemez bir çevrede yaşam kuran insanların ve sürdürülebilir yaşamın da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti. Kallas, "Güvenli, emniyetli, yaşanabilir ve müreffeh bir Arktik, küresel bir ortak değerdir" diyerek, AB'nin Arktik ülkeleriyle birlikte bu hedef doğrultusunda çalışmaya devam edeceğinin altını çizdi. Kallas, panelde "kimseyle çatışmak istemediklerini, halklar için barışçıl bir yaşam ve refah istediklerini" söyledi.
