Dijital çağın hızla büyüyen ekosisteminde, içerik üreticilerinin haklarının korunması giderek daha kritik bir hale geliyor. İnternetin sunduğu sınırsız erişim, haberlerin, yazıların, videoların ve görsel içeriklerin anında geniş kitlelere ulaşmasını sağlarken, çoğu zaman bu emeğin ekonomik karşılığı üreticilere yansımıyor. Türkiye'de dijital ekonominin büyüklüğü ve platformlara aktarılan milyarlarca liralık reklam bütçeleri düşünüldüğünde, yerli içerik üreticilerinin haklarının korunması hem hukuki hem de ekonomik bir zorunluluk olarak öne çıkıyor.
FRANSA VE KANADA'DAN ÇIKARILAN DERSLER
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi'nden Prof. Dr. Ali Murat Kırık, dijital telif yasasının tam da bu noktada devreye girdiğini ve dijital ortamda üretilen içeriklerin hukuki ve ekonomik olarak korunmasını sağlayan temel bir düzenleme olduğunu vurguladı. Geçtiğimiz dönemde Fransa ve Kanada'da yaşananların önemli deneyimler olduğuna dikkat çeken Kırık, büyük teknoloji şirketlerinin bu ülkelerde başta yasaya karşı direnç gösterse de devletlerin kararlı tutumu sayesinde yeni bir denge kurulduğunu belirtti. Kanada'da 2023'te yürürlüğe giren Çevrim İçi Haberler Yasası sonrası Google'ın, ülkedeki medya kuruluşlarına yıllık yaklaşık 74 milyon ABD doları ödeme yapmayı kabul ettiğini ve bu tutarın doğrudan haber üreticilerine aktarılmaya başlandığını söyledi. Fransa'da ise Google'ın 2021'de yaklaşık 500 milyon euro cezaya çarptırıldığını, ayrıca yüzü aşkın medya kuruluşuyla yapılan anlaşmalar kapsamında yıllık on milyonlarca avroluk telif ödemelerinin devreye girdiğini ifade etti.
KALİTELİ İÇERİK VE ADİL BİR DENGENİN ANAHTARI
Prof. Dr. Kırık, dijital telif yasasının sıradan bir internet kullanıcısının hayatına etkilerini de değerlendirdi. Kullanıcıların haber okumaya ve sosyal medyada içerik tüketmeye devam edeceğini, ani bir kısıtlama beklenmemesi gerektiğini belirtti. Ancak orta ve uzun vadede telif gelirleriyle güçlenen medya kuruluşlarının, daha kaliteli, daha özgün ve daha güvenilir içerik üretme imkânı bulacağını, bunun da dezenformasyonun azalmasına ve haberciliğin niteliğinin artmasına katkı sağlayacağını söyledi. Dijital telif yasasının bir tercih değil, emeğin ve fikri üretimin korunması açısından dijital çağın temel bir zorunluluğu haline geldiğinin altını çizdi.
TEK TARAFLI KAZANCA SON VERECEK MEKANİZMA
Türkiye'den Google, Meta, TikTok, X gibi dijital platformlara reklamlar yoluyla milyarlarca lira aktarıldığına dikkat çeken Kırık, bu ekonomik büyüklüğe rağmen Türkiye'de üretilen içeriklerin değerinin çoğu zaman yerel üreticilere geri dönmediğini vurguladı. Dijital telif hukukunun tam da bu noktada devreye girmesi gerektiğini belirterek, Türkiye'de üretilen haberin, bilginin ve kültürel içeriğin ekonomik karşılığının korunması ve paylaşılması için net bir yasal çerçeve, güçlü müzakere mekanizmaları ve kamunun kararlı bir duruş sergilemesi gerektiğini ifade etti. Kurulacak Dijital Telif Kurulu'nun, merkezi ve şeffaf bir mekanizma sunarak ihlallerin tespitini ve yaptırımların uygulanmasını daha hızlı ve sistematik hale getireceğini, böylece dijital ekonomide daha adil bir dengenin kurulabileceğini sözlerine ekledi.
