Sosyal güvenlik sistemindeki yapısal sorunlar, emekliden çalışana kadar toplumun geniş kesimlerini derinden etkiliyor. Emekli maaşlarının hayat pahalılığı karşısında yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler artarken, sistemin işleyişine dair adalet tartışmaları da büyüyor. SGK uzmanı İsa Karakaş'ın köşe yazısında vurguladığı üzere, kamuoyunda sosyal yardımlarla geçici çözümler üretilmesi yerine, SGK sisteminde köklü bir reforma ihtiyaç olduğu dile getiriliyor.
PRİM MOTİVASYONU KAYBOLDU
Emekliler, maaşlarının yetersizliğinden ve aynı prim gününe sahip olmayan kişiler arasında oluşan eşitsizlikten şikayet ediyor. Çalışan kesimde ise 'çok prim ödeyenin cezalandırıldığı' yönünde bir algı oluşmuş durumda. Özellikle 3.600 gün prim ödeyenlerle 9.000 gün prim ödeyen bazı Bağ-Kur sigortalılarının benzer maaş düzeylerinde buluşması, prim ödeme motivasyonunu zedeleyen bir unsur olarak gösteriliyor. Bu tablo, sistemin uzun vadeli sürdürülebilirliği açısından ciddi soru işaretleri doğuruyor.
2026 MODELİ NE GETİRECEK?
Ankara kulislerinde konuşulan ve '2026 modeli' olarak anılan yeni yaklaşımın, maaş odaklı sistemden gelir ve ihtiyaç odaklı sisteme geçişi öngördüğü iddia ediliyor. Buna göre devletin, yalnızca bağlanan maaş tutarını değil, hane gelirini ve yaşam sınırını esas alabileceği belirtiliyor. Bu olasılık, emekliler arasında büyük tartışma yaratmış durumda. Bir kesim, dar gelirli emekliler için daha hedefli desteklerin fayda sağlayabileceğini savunurken; diğer kesim, bunun sosyal sigorta sistemini sosyal yardım modeline dönüştüreceği endişesini taşıyor.
EMEKLİLERİN TEMEL TALEPLERİ
Milyonlarca emekli, sistemde çözüm bekleyen başlıkları gündemde tutuyor. Öne çıkan talepler arasında aynı primle farklı yıllarda emekli olanlar arasındaki farkın giderilmesi, kök maaş uygulamasının yol açtığı zam sorunlarının çözülmesi, memurlara verilen seyyanen artışların emeklilere yansıtılması, aylık bağlanma oranlarının yeniden düzenlenmesi, sağlıkta alınan ilave ücretlerin kaldırılması ve çok prim ödeyen ile az prim ödeyen arasındaki farkın netleştirilmesi yer alıyor. Uzman görüşlerine göre emeklilik sistemi, yalnızca geçim desteği sunan bir mekanizma değil; ödenen primle alınan maaş arasında adil bir denge kuran bir hak sistemi olmalı.
