ABD Başkanı Donald Trump'ın, Körfez'deki deniz ticaretinin ve enerji sevkiyatının güvenliğini sağlamak amacıyla siyasi risk sigortası ve teminat mekanizmalarının devreye alınması yönündeki talimatı, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırdı. Ancak denizcilik sektöründeki uzmanlar, bu adımın mevcut krize ancak sınırlı bir katkı sağlayabileceği konusunda hemfikir.
BOĞAZIN UZUN SÜRE KAPALI KALMA ENDİŞESİ
Hürmüz Boğazı'nın beklenenden daha uzun süre kapalı kalabileceği endişesi, Körfez petrolüne yüksek derecede bağımlı olan ülkeleri alternatif arayışlara iterken, acil durumlar için oluşturulan stratejik petrol stoklarının önemi yeniden gündeme geldi. Hürmüz Boğazı'ndan taşınan petrolün büyük bir kısmı Asya ülkelerine, özellikle Çin, Hindistan ve Japonya'ya ulaşıyor. Uzmanlara göre, stratejik petrol rezervlerinin hemen devreye sokulması, krizin daha da derinleşmesi halinde ilerisi için seçenekleri kısıtlayabilir. Öte yandan, rezervlerin kullanılmaması da piyasanın devlet müdahalesine olan güvenini zayıflatabilir. Bu ikilem, petrol fiyatlarının seyrini etkileyen önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
REZERV KULLANIMI PİYASA SİNYALLERİNE BAĞLI OLMALI
Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü Enerji Çalışmaları Merkezi Kıdemli Direktörü Kenneth Medlock, stratejik rezervlerin hangi arz kesintisi senaryolarında ekonomik açıdan etkin olacağı sorusunun, özellikle ani fiyat artışları dönemlerinde sürekli gündemde olduğunu belirtti. Medlock, ekonomik açıdan en etkin yaklaşımın takdire dayalı değil, kurala dayalı olması gerektiğini vurgulayarak, "Rezerv kullanımı siyasi kararlarla değil, piyasa sinyallerine göre otomatik devreye girmelidir. Takdire dayalı müdahaleler gecikmeli etki gösterir ve piyasa koşulları başka mekanizmalarla zaten değişmeye başlamış olabilir. Ancak petrol fiyatları hızla yükselir ve Hürmüz Boğazı’ndan akış uzun süreli kesintiye uğrarsa, yapılacak bir rezerv salımı görece etkili olabilir. ABD’de benzin fiyatları yükselmeye başladığında siyasi saiklerle yapılacak bir salım ise her zaman ekonomik açıdan verimli olmayabilir." değerlendirmesinde bulundu. Koordineli stok kullanımı gündeme gelebilir. Medlock, olası rezerv salımlarının etkisinin mevcut stok seviyeleri ve yedek üretim kapasitesine bağlı olduğunu belirterek, "ABD'nin tek başına yapacağı bir salımın etkisi sınırlı olabilir. Ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonu ile toplu müdahale fiyatlar üzerinde anlamlı etki yaratabilir. Bu, salım büyüklüğüne ve Basra Körfezi’nden yapılan ihracatın aksama oranına bağlı." dedi.
