İsveç'in en kuzeyinde, dondurucu Arktik rüzgarlarının ortasında, tarihin en radikal kentsel dönüşüm projelerinden biri hayata geçiriliyor. 125 yıl önce dev bir maden kasabası olarak kurulan Kiruna, temellerinin altında çökme tehlikesiyle karşı karşıya kalınca, 3 kilometre doğudaki yeni yuvasına taşınma kararı aldı. Bu dramatik adım, şehrin hemen altındaki devasa demir cevheri madeninin yarattığı fiziksel tehditler nedeniyle kaçınılmaz hale geldi.
MADEN GENİŞLEDİKÇE ŞEHİR ÇÖKÜYOR
Avrupa Birliği'nin demir ihtiyacının yüzde 80'ini karşılayan devlet şirketi LKAB, madeni genişlettikçe yer altındaki boşluklar yüzeyde derin yarıklar ve zemin çökmelerine yol açıyor. CNBC'nin haberine göre, bu durum şehri zor bir seçimle baş başa bıraktı: madenle birlikte yok olmak ya da şehri olduğu gibi yeni bir yere taşımak. Sonuç olarak Kiruna, 2035 yılına kadar tamamen yeni bir yerleşkeye taşınacak.
AVRUPA'NIN UZAY VE NADİR TOPRAK KALELERİ YER DEĞİŞTİRİYOR
Göteborg Üniversitesi'nden Jennie Sjöholm'ün 'egzotik ama tek bir şirkete bağımlı' olarak tanımladığı Kiruna, aslında göründüğünden çok daha fazlasına ev sahipliği yapıyor. Burası sadece dünyanın en büyük yer altı demir madenine değil, aynı zamanda Avrupa'nın uzay merkezine ve kıtanın en büyük nadir toprak elementi yataklarına da ev sahipliği yapıyor. Bu stratejik konum, yeşil enerji dönüşümü için gereken kritik malzemelerin merkezi olması nedeniyle Kiruna'yı Avrupa için vazgeçilmez kılıyor.
TARİHİ KİLİSEDEN EVLERE: DEVRİM NİTELİĞİNDE BİR TAŞINMA
Taşınma operasyonunun en dikkat çekici anlarından biri, Ağustos 2025'te tarihi Kiruna Kilisesi'nin yerinden oynatılmasıyla yaşandı. Bu sembolik olay, tüm dünyanın gözlerini İsveç'in bu uzak köşesine çevirdi. Ancak süreç sadece tarihi yapılarla sınırlı değil; LKAB'nin son verilerine göre maden sahasının genişlemesiyle birlikte ek olarak 6 bin kişi ve 2 bin 700 evin daha yer değiştirmesi gerekiyor. Önümüzdeki on yıl içinde bu sürecin tazminat ve taşıma maliyetlerinin 2,4 milyar doları bulması bekleniyor.
