Orta Doğu'daki askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki artan güvenlik risklerine rağmen, İran'ın ham petrol ihracatı akmaya devam ediyor. Küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktası olan boğazdan sevkiyat sürerken, İran petrolünün yüzde 80'inden fazlasını alan Çin, ülkenin en büyük alıcısı konumunu koruyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA PETROL TRAFİĞİ
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, bölgedeki askeri gerilimler nedeniyle enerji piyasalarının odağı haline geldi. Anadolu Ajansı muhabirinin Kpler ve TankerTrackers'tan derlediği verilere göre, Çin, İran'ın ham petrol ihracatının yüzde 80'inden fazlasını alıyor. Bölgede gerilim tırmanmadan önce Çin'deki rafineriler günde yaklaşık 1,3-1,4 milyon varil İran petrolü ithal ediyordu. Devam eden çatışmalara rağmen, İran, Hürmüz Boğazı üzerinden büyük hacimli ham petrol sevkiyatını sürdürüyor. Güncel verilere göre, 28 Şubat'tan bu yana en az 11-12 milyon varil petrol Hürmüz Boğazı'ndan geçti.
ÇİN'İN BAĞIMSIZ RAFİNERİLERİ ÜZERİNDEN TİCARET
Petrolün büyük kısmı, uluslararası fiyatlara kıyasla indirimli olan bağımsız rafineriler tarafından satın alınırken, ABD yaptırımları nedeniyle Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. Uzmanlara göre, çatışma ortamında İran'ın petrol satışlarını sürdürmesi, ülkenin ham petrol ihracatına olan bağımlılığını ve Çin'in İran için başlıca enerji ortağı rolünü bir kez daha ortaya koyuyor. Wood Mackenzie Emtia Araştırmaları'ndan Alan Gelder, İran ekonomisinin büyük ölçüde bölgesel deniz ticaret yolları üzerinden sürdürülen petrol ihracatına bağlı olduğunu belirtti.
EKONOMİK RİSKLER VE ALTYAPI TEHDİTLERİ
Gelder, İran'ın petrol ihracatını sürdürmesine rağmen deniz taşımacılığındaki aksaklıkların ülkenin ihracata dayalı ekonomisi için önemli bir risk oluşturabileceğini ifade etti. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının İran için ciddi bir meydan okuma olduğunu vurgulayan Gelder, ABD ve İsrail'in ülke içindeki altyapıyı tahrip etmesinin ekonomik baskıyı artıracağını kaydetti. Enerji piyasaları uzmanı Vandana Hari de İran'ın petrol ihracatını sürdürebilmesinin çatışma döneminde ekonomisini ayakta tutmak için kritik önem taşıdığını, altyapı tahribatının temel gelir kaynağını tehdit edebileceğini belirtti.
