ABD ve Ukrayna, Cenevre'deki ilk istişare turunu 'verimli' olarak nitelendirerek olumlu bir başlangıç yaptıklarını duyurdu. Taraflar, ilerleme için güncellenmiş ve rafine edilmiş bir barış çerçevesi taslağı üzerinde anlaştıklarını belirtti. Peki, bu çerçevede neler yer alıyor ve Washington ile Moskova arasında ilk taslak ile Avrupa Birliği, ardından da ABD ve Ukrayna heyeti tarafından Cenevre'de revize edilen taslak arasında ne gibi değişiklikler var?
AB'DEN MOSKOVA'YA YAKIN TEKLİF
Hafta sonu Avrupa Birliği'nin, Moskova'ya avantaj sağladığı düşünülen ilk ABD-Rusya çerçevesine bir karşı teklif sunduğu bildirildi. Sızan AB planı, önemli ayarlamalar içeriyor; örneğin Ukrayna'nın barış zamanında asker sayısı 600.000 yerine 800.000 ile sınırlandırılacak. Ayrıca, Ukrayna'nın NATO'ya katılımı konusunda da büyük bir değişiklik var: NATO'nun Ukrayna'yı kabul etmeme taahhüdü yerine, NATO üyelerinin oybirliğiyle karar alması gerekecek. Dikkat çekici bir nokta da, NATO askerlerinin Ukrayna topraklarında komutaları altında konuşlandırılmaması, yalnızca barış zamanında bulunmaları.
TOPRAK TAZMİNATLARI VE ATEŞKES İLKESİ
Kiev için en kritik konulardan biri, Rusya'nın işgalindeki Ukrayna toprakları. Sızan AB liderliğindeki teklif, ilk ABD-Rusya çerçevesinde yer alan Ukrayna'nın geçici olarak işgal edilmiş topraklarının tanınması ilkesini kaldırıyor. İlgili bölgeler Donbas'ı oluşturan Ukrayna'nın Luhansk ve Donetsk bölgelerini kapsıyor. Karşı teklif ayrıca, NATO'nun 5. Maddesi'ne benzeyecek Washington destekli güvenlik garantileri çağrısında bulunuyor. NATO'nun 5. Maddesi, bir üyeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması anlamına gelen ittifakın temel bir özelliğidir. En önemlisi, sızan AB liderliğindeki karşı teklif, Ukrayna'nın başından beri ısrar ettiği "önce ateşkes" ilkesini geri getiriyor. Tüm "toprak takası müzakereleri temas hattından başlayacak." Moskova, bu yaklaşımı Ukrayna ve ABD dahil Batılı müttefikleri tarafından her teklif edildiğinde karşı çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, Rus mevkidaşı Vladimir Putin ile Ağustos ayındaki Alaska zirvesinin ardından, Kiev ve Moskova arasındaki herhangi bir görüşmeden önce mevcut temas hattında ateşkes sağlanmasını desteklediğini ifade etti. Rusya, değiştirilmiş planı kabul eder mi? Brüksel liderliğindeki karşı teklifte, Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhak etmeden önce yer aldığı G7'ye yeniden katılmasına izin verilmesi de dahil olmak üzere, Ukrayna'nın bazı tavizleri korunuyor. Ayrıca, "aşamalı olarak görüşülecek ve karara bağlanacak" ancak "vaka bazında" olacak şekilde Rusya'ya yönelik yaptırımların hafifletilmesini de içeriyor. Avrupa'nın sızan karşı teklifi, Zaporizhzhia nükleer santralinin uluslararası kontrol altına alınmasını ve üretilen elektriğin Ukrayna ile Rusya arasında bölünmesini talep ediyor. Ancak Rusya'nın ısrar ettiği toprak tavizi en kritik nokta. ABD ve Ukrayna arasında anlaşmaya varıldıktan sonra Washington'ın ayarlanmış teklifi Kremlin'e iletmesi gerekecek. Yeni taslak çerçevesinin iki yönü öne çıkacak ve muhtemelen süreci engelleyecektir: herhangi bir müzakereden önce ateşkes ilkesi ve Ukrayna'nın geçici olarak işgal edilmiş topraklarının tanınması.
